Natuurlijk antivries

Natuurlijk antivries

Natuurlijk antivries

Inspiratie voor ijsvrije autoruiten en opslag van transplantatieorganen

Voor deze poolvis is het letterlijk een koud kunstje: rondzwemmen in ijskoud zeewater. Dat willen wij ook wel. Nou ja, niet in ijswater zwemmen - dat is meer iets voor ijsman Wim Hof. Maar de vrieskou weerstaan, dat is best heel handig. Denk aan autoruiten die nooit meer bevriezen, vliegtuigvleugels die ijsvrij blijven of planten die geen last hebben van nachtvorst.

Hoe komt het eigenlijk dat poolvissen niet bevriezen?Biochemici weten het antwoord: antivries-eiwitten. Deze biologische moleculen hechten zich aan de allerkleinste ijskristallen en zorgen dat die niet groter worden. Poolvissen hebben dus wel ijs in hun bloed, maar alleen als minuscule kristalletjes. Hun bloed blijft stromen, zodat ze in leven blijven.

Handig spul dus, die antivries-eiwitten. Onderzoek heeft laten zien dat ze veel beter zijn dan de traditionele antivriesmiddelen die wij zelf gebruiken, zoals bijvoorbeeld etheenglycol in de ruitensproeimiddelen voor auto's. Maar om nou poolvissen op te offeren voor ijsvrije autoruiten, dat gaat wat ver. Daarom zijn chemici op zoek naar eiwit-achtige moleculen die ze zelf kunnen maken, met dezelfde geweldige antivries-eigenschappen.

Verschillende toepassingen, verschillende eiwitten

De eerste stap is uit te zoeken hoe de natuurlijke antivries-eiwitten precies werken. Ilja Voets van de Technische Universiteit Eindhoven heeft daarbij een belangrijke ontdekking gedaan, samen met collega's uit Amsterdam, de VS en Canada. In allerlei experimenten lieten ze zien dat verschillende soorten antivries-eiwitten van belang zijn voor verschillende toepassingen.

Sommige eiwitten blokkeerden vooral langzaam groeiende ijskristallen - die ontstaan bij langdurig verblijf onder zeer koude omstandigheden. Andere eiwitten remden vooral snelgroeiende ijskristallen - die bij grote temperatuurverschillen ontstaan. 

Het onderzoek bracht daarmee aan het licht dat het bij de ontwikkeling van nieuwe antivriesmoleculen nogal uitmaakt welke toepassing je op het oog hebt. Het is iets heel anders of je een diepgekoeld transplantatieorgaan moet bewaren, of dat je 's nachts een autoruit ijsvrij wilt houden. Met zulke verschillen werd in het verleden onvoldoende rekening gehouden, aldus Voets.

Ze denkt dat de nieuwe resultaten betere antivriesmiddelen een belangrijke stap dichterbij brengen. RTL nieuws nam alvast een voorschot op de ijsvrije toekomst: 

Afbeeldingen:
Zwemmer: screenshot
Youtube
Autoruit krabben:
ANWB

 

 

Terug naar overzicht