Mythisch staal

Mythisch staal

Mythisch staal

De chemie van de zwaarden uit Game of Thrones

Dat aan ijzer en staal flink wat chemie te pas komt is niet heel erg bekend. Hoogovens en ijzersmelterijen vind je zelden in de categorie 'chemische industrie'. Toch speelt de scheikunde een allesbepalende rol in de keten van erts tot metaal. Niet alleen bij ijzer, maar in feite bij alle bekende metalen. Meer daarover vind je op de site periodieksysteem.com, waar de chemie achter ieder element precies wordt uitgelegd. Kijk onder het tabblad 'bereiding' bij metalen zoals ijzer, aluminium  of titaan.

Om metalen echt te kunnen gebruiken, 'spelen' metallurgen met een hele reeks aan elementen. Zo maken ze ijzer roestvast met een relatief kleine hoeveelheid chroom en koolstof. In het aluminium voor de vliegtuigbouw is - onder andere - koper te vinden. En aan het magnesium voor uiterst lichte laptops en fototoestellen is aluminium en zink toegevoegd.

Geheim ontsluieren

In de laatste video uit de serie 'Reactions' van de Amerikaanse chemievereniging ACS neemt materiaalkundige Ryan Consell een opmerkelijk metaal onder de loep. Hij bespreekt het mythische 'Valyriaans staal' waarvan in de hitserie Game of Thrones de zwaarden zijn gesmeed.

De metallurgie van het supersterke, lichte, scherpe en hittebestendige materiaal blijft in de serie een mysterie vanwege de 'Doem van Valyria'. Consell doet een poging het geheim op chemisch verantwoorde wijze te ontsluieren.

IJzer gelegeerd met koolstof, silicium en mangaan zou een bijzonder scherp zwaard op kunnen leveren, dat echter niet bijzonder hittebestendig is. De eigenschappen van zogenaamd 'luchtgehard staal', met daarin een cocktail aan elementen, komen beter in de buurt. Maar dat zou nooit zo diep donker gekleurd kunnen zijn als de zwaarden van de serie.

Super high-tech

De video leidt tot de opmerkelijke conclusie dat het Valyriaanse staal nog de meeste overeenkomsten heeft met zogenaamde metaal-matrix composieten. Dat zijn moderne, super high-tech materialen, waarin keramiek en metaal als het ware op microscopisch niveau aan elkaar zijn gesmeed. Titaansiliciumcarbide, dat zou het wel eens kunnen zijn, aldus Consell. Waarmee schrijver George R.R. Martin, die zich naar verluidt liet inspireren door het historische damaststaal, zijn tijd - onbewust? - ver vooruit blijkt. 

Openingsfoto (HBO): Game of Thrones karakter Eddard Stark met het zwaard "Ice", gesmeed van Valyriaans staal. 
Kleine foto: screenshot uit de video van de American Chemical Society.

 

Terug naar overzicht