Katalysatorcolleges

Katalysatorcolleges

Katalysatorcolleges

Over schone uitlaatgassen en de chocola in een ijshoorntje

Zoals Romeo niet zonder Julia kon, zoals Laurel bij Hardy hoort en Bassie bij Adriaan, zo is de industriële chemie ondenkbaar zonder katalysatoren. Deze cruciale hulpstoffen maken chemische reacties technisch uitvoerbaar en economisch haalbaar, zonder dat ze zelf verbruikt worden.

Wie dus nieuwe, duurzame chemische processen wil ontwikkelen moet verstand hebben van katalysatoren. Hoe katalysatoren werken en wat je er mee kunt doen, daarover vertelt de Utrechtse hoogleraar Bert Weckhuysen in vijf colleges voor de Universiteit van Nederland. 

Voor zijn onderzoek naar katalyse kreeg Weckhuysen in 2013 de Spinozapremie, de hoogste wetenschappelijke onderscheiding van Nederland. Met recht noemt de Universiteit van Nederland hem daarom 'Mister Katalysator'. Zijn colleges, elk ongeveer een kwartier lang, kwamen afgelopen week online. Bekijk ze hieronder:

1. Hoe komt het dat uitlaatgassen steeds schoner worden?

De autokatalysator zorgt ervoor dat uitlaatgassen een stuk minder schadelijk zijn. Maar hoe werkt dat precies? Weckhuysen legt het uit met een méér dan levensgroot model van een katalysator.

2. Waarom wordt het steeds moeilijker om benzine te maken?

In dit college legt Weckhuysen uit hoe we van ruwe aardolie benzine maken. Er is wel een probleempje: dat wordt steeds moelijker. En dus proberen scheikundigen op ingenieuze manieren zoveel mogelijk druppels schone benzine uit ruwe aardolie te 'persen'.

3. Waarom kun je het onderste puntje van je ijshoorntje beter niet opeten?

Dankzij katalysatoren kunnen chemici de eigenschap van chocola bepalen. "Smelt in de mond, niet in je hand", was ooit een populaire reclameslogan. Maar wat is er met de chocola onderin in het puntje van je ijshoorntje? Weckhuysen legt het uit.

4. Hoe kun je plastic maken van aardappelen, boomschors of suikerbieten?

Wat hebben Lego en nylonkousen met elkaar gemeen? Je maakt het uit aardolie. In dit college laat Weckhuysen zien hoe dat werkt. Ook legt hij uit hoe je plastic zou kunnen maken van natuurlijke materialen - en waarom het een slecht idee is als alle plastic bio-afbreekbaar zou zijn.

5. Hoe verspillen we minder grondstoffen en energie?

Voor een leefbare aarde moeten we schoner, zuiniger en efficiënter produceren en dat geldt ook voor de chemische industrie. Weckhuysen probeert er als een detective achter te komen wat moleculen tijdens een chemisch proces eigenlijk precies uitspoken. En het allerliefste wil hij ze op heterdaad betrappen…

Terug naar overzicht