Hoe ruikt de zomer?

Hoe ruikt de zomer?

Hoe ruikt de zomer?

Klinkt raar, ruikt lekker: petrichor en geosmine.

De regen van de afgelopen dagen heeft korte metten gemaakt met het zomergevoel. Je hebt vast weinig zin om door de herfstige regenbuien te gaan fietsen. Toch is er ook regen die je wél een fijn gevoel geeft. Dat is de eerste verkoelende regen na een reeks hete, droge dagen.

Van de typische 'zomergeur' die je dan ruikt worden veel mensen gelukkig. Volgens sommige psychologen hebben we dat van onze voorouders, die altijd blij werden van het aanbreken van een groeizame periode. Klinkt aannemelijk. Maar wat ruik je nou precies, na zo'n eerste zomerbui?

Gele olie

De Australische chemici Joy Bear en Richard Thomas zochten dat ruim vijftig jaar geleden uit. Ze namen door de zon geblakerde rots en voerden daar een 'stoomdestillatie' mee uit. Zo kregen ze een geel soort olie die voor de geur verantwoordelijk bleek. Ze noemden het petrichor. Dat is afgeleid uit het Grieks, waar petra steen betekent en ichor zoiets als 'godenbloed'.

Vrij vertaald zou je petrichor dus 'rotsbloed' kunnen noemen. In droge tijden hoopt het zich op, in Australische rots, maar ook in Nederlandse grond. De eerste regenbui spoelt het los en geeft het de gelegenheid te ontsnappen. En dat ruik je dan. Heerlijk.

Planten en bacteriën

Volgende vraag: waar komt die petrichor vandaan? Van planten, zo maakte chemische analyse duidelijk. In tijden van droogte maken planten olie-achtige stoffen die hen beschermen tegen uitdroging. Bovendien remmen de stoffen het ontkiemen van zaden en de groei van jonge planten. Zo bewaart de natuur haar krachten voor groeizamer tijden. Als het weer regent spoelen de stoffen weg en grijpt het jonge plantenleven zijn kans.

Inmiddels hebben andere onderzoekers ontdekt dat ook micro-organismen een bijdrage aan de typische zomergeur leveren. Grondbacteriën van het geslacht Actinomycetes scheiden een bepaald molecuul af als ze - voor hun reproductie - sporen produceren. Dit geosmine heeft een zeer sterke geur die aan modder of vers geploegde grond doet denken. Het is trouwens ook verantwoordelijk voor de 'grond'smaak van rauwe rode bieten.

Ook voor het geosmine geldt dat het door de eerste regenbui uit de grond wordt 'gewassen'. Een klein beetje is genoeg: we ruiken het al in een concentratie van één op de vijf biljoen. Dat is zoiets als een theelepel op 200 olympische zwembaden.

Dus volgend jaar, bij die eerste verfrissende zomerbui: haal diep adem en geniet. Van petrichor en geosmine.

Foto's:
Regenbui: Wikimedia Commons
Rode paraplu: Pixabay, Hans Dietmann
Wolkenlucht: Flickr, Flemming Christiansen
 
 

 

Terug naar overzicht