Het periodiek systeem is af!

Het periodiek systeem is af!

 Het periodiek systeem is af!

Of toch niet? Wetenschappers zoeken nóg zwaardere elementen.

Dat was een mooie chemische nieuwjaarsverrassing. De organisatie die het periodiek systeem beheert - de International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) - maakte officieel de ontdekking bekend van vier nog ontbrekende elementen. Ze krijgen binnen twee jaar een naam zodat de 'gaten' op de plaats van elementen 113, 115, 117 en 118 verdwijnen. Daarmee is het systeem zoals we dat van school kennen volledig opgevuld.

Dat de bekende schoolposters aangepast moeten worden, zoals die van onszelf, is eigenlijk het enige echt relevante gevolg. Praktisch chemisch nut heeft de ontdekking niet. De elementen bestaan alleen in de laboratoria van onderzoekers die met deeltjesversnellers lichte atomen op elkaar knallen. Gewoon, omdat het kan.

Element geboren

Heel af en toe fuseren de botsende atoomkernen en wordt een nieuw element geboren. Maar omdat deze 'synthetische' elementen binnen enkele milliseconden weer uit elkaar vallen, is het enorm lastig om de wereld te laten zien dat je ze gemaakt hebt. Rivaliserende wetenschappers betwisten vaak elkaars claims - iedereen wil graag zélf als ontdekker erkend worden.

De IUPAC treedt daarom op als scheidsrechter en heeft nu dus het laatste oordeel geveld. De traditie is dat de ontdekkers (Amerikanen, Russen en Japanners) vervolgens zelf namen voorstellen. Ze moeten zich wel aan de regels houden: je mag een element vernoemen naar een mythologisch concept, een mineraal, een land of plaats, een eigenschap of een wetenschapper.

Dat is dan weer jammer voor de heavy-metal fans van Motörhead. Die willen dat één van de nieuwe zware metallische elementen Lemmium gaat heten, naar de onlangs overleden bandleider Lemmy Kilmister. Hun petitie is dus kansloos, maar kreeg toch al meer dan 70.000 stemmen.

Toepassingen

Je zou misschien denken dat de deeltjesversnellers nu wel uit kunnen. Toch gaan de onderzoekers nog even door. Ze denken dat er voorbij de grenzen van de schoolposters nog wel méér elementen kunnen bestaan. Het idee is dat echt superzware elementen, ergens voorbij element 120, weer een stuk stabieler zijn. Misschien dat die dan wél toepassingen gaan krijgen.

De vondst van zo'n 'eiland van stabiliteit' zou direct een Nobelprijs opleveren, aldus de Groningse atoomfysicus Nasser Kalantar in de Volkskrant. Maar, zo zegt hij: "Als het eiland bestaat, moet het binnen tien tot vijftien jaar te zien zijn. Anders moeten we er over ophouden.'

Afbeeldingen:
Grote foto: Periodiek systeem van pompoenen door studenten van Clarkson University
Binnenzijde versneller: Lawrence Livermore National Laboratory
Lemmium: 
www.metalinjection.net



 

 

Terug naar overzicht