Fosfor uit urine

Fosfor uit urine

Fosfor uit urine

Kleine boodschap vol met schaars element

Afbeelding: "De alchemist op zoek naar de steen der wijzen" van Joseph Wright (1771), met daarop Hennig Brand die fosfor ontdekt. De gloed in de kolf is overige zwaar overdreven. (Bron: wikimedia commons)

De eerste die dat ontdekte was de Duitser Hennig Brand, handelaar en amateur-chemicus. Die onderzocht wat er zoal in urine zit, vooral in de hoop er goud in aan te treffen.

Brand kookte enorme hoeveelheden urine (die hij via het leger kreeg) in tot een wittig goedje. In 1669 probeerde hij dit urineresidu flink te verhitten en daarbij stuitte hij op het element fosfor. Het was een spectaculair experiment, dat gloeiende, lichtgevende dampen opleverde. Hij kon er flink geld mee verdienen tijdens allerlei festiviteiten, en daarom hield hij zijn 'recept' een tijd lang geheim. Later verkocht hij het.

Wikipedia (de Engelstalige) meldt dat Brand een luttele 120 gram fosfor verkreeg uit ongeveer 5.500 liter urine. Zijn methode blijkt tamelijk inefficiënt, want er zit wel tien keer meer fosfor in urine. Zoveel zelfs, dat vandaag de dag urine opnieuw in beeld is als bron voor fosfor.

In Zutphen werd in 2010 de eerste verwerkingsfabriek voor urine in gebruik genomen. Het element dreigt op te raken, vooral omdat het in kunstmest wordt gebruikt. Er komt maar een fractie van de fosfor in de planten terecht, de rest spoelt weg. Juist omdat het voor planten zo'n cruciale voedingsstof is, zou een tekort aan fosfor de mondiale voedselproductie ernstig in gevaar kunnen brengen.

Vandaar de pogingen om tot een duurzame fosforkringloop te komen en het element te recyclen. De Zutphense urineverwerker haalde zelfs het NOS journaal:

Terug naar overzicht