CO2, wat is daar mee?

CO2, wat is daar mee?

CO2, wat is daar mee?

Wat je altijd al wilde weten over kooldioxide

De bekendste chemische formule is natuurlijk H2O, maar het zou ons niet verbazen als COmet stip op twee staat in de moleculaire hitlijst. Het gas vormt een bedreiging voor onze planeet en daarom gaat het over ieders tong. Maar is wat is CO2 eigenlijk? En waarom maken we er ons zorgen over? Daarom: wat je altijd wilde weten over koolstofdioxide (maar misschien nooit durfde vragen).

Wat is CO2?

Het CO2 molecuul, bekend als koolstofdioxide, kooldioxide of koolzuurgas, is opgebouwd uit de elementen koolstof (C) en zuurstof (O). Aan één koolstofatoom zijn twee zuurstofatomen verbonden.

Waar komt CO2 vandaan?

Als je dingen verbrandt waar het element koolstof in zit (hout, steenkool, olie, aardgas) dan krijg je een chemische reactie waarbij CO2 ontstaat.

Dat gebeurt op een speciale manier ook in ons lichaam, want in ons voedsel zitten allerlei koolstofhoudende moleculen. We 'verbranden' die via onze spijsvertering, met behulp van de zuurstof die we inademen. De CO2 die daarbij ontstaat, ademen we weer uit.

Planten leven weer van al dat CO2; ze maken er bijvoorbeeld suikers van, zetmeel en allerlei andere natuurlijke stoffen die wij weer kunnen eten. Zo vervult koolzuurgas een cruciale rol in de natuurlijke kringloop.

Dus CO2 is niet giftig?

Nee, we maken het immers zelf, dus ons lichaam kan ermee overweg. Dat wil niet zeggen dat het 100% veilig is: in een ruimte vol CO2 (en dus zonder zuurstof) kun je niet overleven. (Maar zo is water ook gevaarlijk: daar kun je immers in verdrinken).

Kun je CO2 zien?

Nee. CO2 is een onzichtbaar gas. Je kunt het trouwens ook niet ruiken.

Is CO2 vervuilend?

Nee. Je zou het haast denken omdat CO2-nieuws vaak geïllustreerd word met beelden van fabrieksschoorstenen, vuile uitlaatgassen en Chinese steden vol smog. Maar met CO2 heeft zulke vervuiling niets te maken. (Stikstofoxiden, zwaveldioxide, ozon en fijnstof zijn daar de boosdoeners).

Maar wat is er dan wél aan de hand met CO2?

De moleculen van koolzuurgas houden warmte vast. Zo zorgt de CO2 in onze atmosfeer voor isolatie van onze aardbol. Dat is maar goed ook, want anders zou de aarde veel te koud zijn om te leven. Het gas maakt van onze atmosfeer een soort broeikas waarin het goed vertoeven is.

Het probleem is dat we de afgelopen eeuw en vooral de afgelopen decennia op grote schaal fossiele brandstoffen (olie, steenkool, aardgas) zijn gaan verbranden. Door die verbranding komt extra CO2 in de atmosfeer en dat zorgt voor extra isolatie of, zoals men ook zegt, een versterkt broeikaseffect.

Dan zit er vast heel veel CO2 in de atmosfeer?

Nou dat valt erg mee. Het aandeel van kooldioxide is slechts 0,04 procent. Er is vooral veel stikstof: zo'n 78%. En zuurstof natuurlijk, ongeveer 21%. Dan ben je er al bijna. Alle andere gassen samen komen nog niet tot 2%.

Om je dat voor te stellen: als je de zijlijn van een voetbalveld (de lange zijde) zou inkleuren volgens de gassenverdeling in de atmosfeer, dan krijg je bijna 78 meter stikstof, 21 meter zuurstof en slechts vier centimeter CO2.

Hoe kan zo'n klein beetje zo'n groot probleem vormen?

Omdat het ooit nog veel minder was. Sinds het begin van de industriële revolutie zit er bijna anderhalf keer méér CO2 in de atmosfeer dan voorheen. De huidige 0,04% is meer dan voor een leefbare aarde wenselijk is, stellen de meeste wetenschappers. Door het versterkte broeikaseffect warmt de aarde op, worden natuurlijke evenwichten verstoord en raakt het klimaat van slag.

Het beeld hierboven geeft een idee van de hoeveelheid CO2 die dagelijks wordt uitgestoten in een stad als New York.

Dus we moeten stoppen met CO2?

Goed idee, maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Je zou bijvoorbeeld kunnen denken dat elektrische auto's CO2-vrij zijn. Ze hebben immers geen uitlaatpijp. Maar als je er stroom instopt uit een kolen- of gascentrale, dan gaat er toch extra CO2 de atmosfeer in. Zo zijn we op allerlei manieren direct of indirect afhankelijk van fossiele brandstoffen. Om het CO2 probleem echt aan te pakken moet onze maatschappij grootschalig energie gaan besparen en omschakelen naar 'duurzame', niet-fossiele energiebronnen, zoals wind en zon.

Afbeeldingen:
Bovenaan: NASA, simulatie van atmosferisch CO2
CO2 molecuul: physics.stackechange.com
Broeikaseffect: climatechallenge.be
CO2 in New York: CarbonVisuals.com

 

 

Terug naar overzicht