Briljante kristallen

Briljante kristallen

Briljante kristallen

Diamanten en edelstenen: chemische geschenken van moeder Aarde

De decembermaand is een gouden tijd voor juweliers en diamantairs. Rond Sinterklaas en kerst gaan ringen, armbanden, oorbellen en colliers als warme broodjes over de toonbank. Met edelstenen en diamanten krijgen die sieraden een extra bijzondere uitstraling. Wist je dat de fonkelende steentjes een chemisch geschenk zijn van moeder Aarde?

Elke edelsteen heeft zijn eigen ontstaansgeschiedenis, maar in essentie gaat het altijd om elementen zoals koolstof, silicium, aluminium en zuurstof die in precies de juiste chemische samenstelling tot een perfecte kristalstructuur combineren. Dat vergt hoge druk en hoge temperatuur, die te vinden zijn bij vulkanische processen diep in de aardkorst. En er is tijd nodig, veel tijd. Een miljoen jaar is niks - de geschiedenis van de meeste stenen gaat véél verder terug dan die van de moderne mens.

Supergeordend koolstof

De bekendste edelsteen is natuurlijk diamant. Bijzonder in uiterlijk maar ook in samenstelling: diamant bevat uitsluitend koolstof. Hetzelfde koolstof dat het hoofdbestanddeel vormt van onooglijke, diepzwarte producten als grafiet en steenkool. De supergeordende rangschikking van koolstofatomen in de kristalstructuur maakt diamant tot de "koning der edelstenen". Geen andere steen is zo hard, glanst zo mooi en heeft zo'n bijzondere interactie met licht.

Tijdens de Klokhuis-vragendag 2013 vroeg de jonge bezoeker Tim waar diamanten vandaan komen. Hij legt het antwoord hieronder nog een keertje uit.


In sieraden vind je meestal kleurloze diamanten (witte diamant, zegt de vakman). Maar er zijn ook gekleurde varianten. Daarbij is de koolstofordening nét niet perfect en hebben de stenen een gele, roze, oranje, groene of blauwe gloed. Zulke gekleurde diamanten zijn erg zeldzaam en dus duur. 

Heldere kristallen

Als kleur het belangrijkst is dan heeft moeder Aarde een gigantische collectie fraaie edelstenen voor je in de aanbieding: heldere kristallen van stoffen als aluminiumoxide of siliciumoxide. Kleine verontreinigingen, meestal van metalen, geven de stenen hun prachtige kleur. Bekend zijn robijn (rood), saffier (blauw) en smaragd (groen). Hieronder vind je een mooi overzicht van Compound Interest.

Net als diamant zijn edelstenen over het algemeen nogal kostbaar. Louche handelaren hebben daarom manieren ontwikkeld om minder mooie stenen te verbeteren. Ze gebruiken soms geavanceerde technieken waardoor het steeds moeilijker is om 'echt' van 'onecht' te onderscheiden. Heb je zelf twijfels over de echtheid van diamanten of edelstenen? Dan kun je onderzoek laten doen bij het Nederlands Edelsteen Laboratorium bij Naturalis in Leiden.

Afbeeldingen:
Diamanten: Wikimedia Commons
Groene smaragd: JR Colombian Emeralds
Ring met blauwe saffier: Wikmedia Commons




 
Terug naar overzicht